آپتایم (Uptime) چیست؟

آپتایم چیست؟

آپتایم (Uptime) به مدت زمانی گفته می‌شود که یک سیستم کامپیوتری یا شبکه‌ی کامپیوتری به طور مداوم و بدون وقفه در دسترس کاربران است. آپتایم معمولاً به صورت درصدی بیان می‌شود که نشان‌دهنده‌ی درصد زمان در دسترس بودن سیستم است. به عنوان مثال، اگر آپتایم یک سیستم 99.99٪ باشد، به این معنی است که این سیستم به طور متوسط ​​تنها 5.26 دقیقه در هر سال غیرقابل دسترس است.

به زبان ساده، آپیتام (Uptime) مدت زمانی است که سایت‌ بالا و در دسترس کاربران است.

مثلاً اگر آپتایم سرور شما ۱۰۰ درصد باشد، یعنی وب‌سایت‌تان در تمام طول سال و ۲۴ ساعت شبانه‌روز بدون هیچ وقفه و خللی فعال و در دسترس خواهد بود؛ یا مثلاً اگر آپتایم وب‌سایت شما ۹۹.۶ درصد باشد، یعنی در طول یک دوره، سایت‌تان ۸ ساعت و ۱۰ دقیقه پایین می‌آید و از دسترس خارج می‌شود.

مقدار معقول و قابل قبول آپتایم ۹۹.۹٪ است. با این شاخص آپتام سایت شما فقط حدوداً ۸.۷۶ ساعت در سال یا حدود ۱۰ دقیقه در هفته از دسترس خارج می‌شود که به‌طور کلی برای اکثر وب‌سایت‌ها قابل قبول است.

Availability چیست؟

Availability را می‌توان به عنوان «درصد زمانی که یک سیستم می‌تواند کاربردهای موردنظر کاربران را برآورده کند» تعریف کرد. به بیان دیگر، Availability نشان‌دهنده این است که یک سیستم چند درصد از اوقات می‌تواند در موقعیت‌های مورد نیاز کاربران، پاسخ را به آن‌ها ارائه کند.شاخص Availability علاوه بر مدت زمان بالا بودن سرورها، نشان می‌دهد که با درنظر گرفتن زمان قطعی سرور، یک سیستم در مجموع چقدر کاربردهای موردنظر کاربران را برآورده می‌کند.

تفاوت Availability و Uptime چیست؟

 در حالی که مفهوم آپ‌تایم صرفاً به میزان در دسترس بودن یک دستگاه سخت‌افزاری (مثل سرور) اشاره دارد، Availability کمی دورتر می‌رود و در کادر بزرگ‌تری به ماجرا نگاه می‌کند.

مثلاً اگر آپتایم سایت بگوید که در یک دوره یکساله، ۹۹ درصد اوقات سرورها در دسترس هستند، Availability  بررسی می‌کند که حالا با این درصد آپتایم، وضعیت ارائه سرویس به مشتری چگونه است؛ یعنی مجموعاً توانایی کلاینت، کاربر نهایی و مشتریان برای دسترسی کامل به فرم‌ها، داده‌های مشتری، و سایر مطالب در سرورها چه میزان است.

در واقع Availability درصدی از زمان که تمام سیستم یا محصول برای کاربر قابل استفاده‌ است را بررسی می‌کند و می‌شود گفت که محوریت آن روی تجربهٔ کاربر است نه صرفاً عملکرد سخت‌افزارها.

آپتایم مهم‌تر است یا در دسترس بودن؟

پاسخ به این سوال به نوع سیستم و نیازهای کاربران آن بستگی دارد.

آپتایم به معنای زمان بالا بودن سیستم بدون وقفه است. این شاخص نشان می‌دهد که یک سیستم چند درصد از زمان بدون قطعی کار می‌کند. آپتایم یک شاخص مهم برای سیستم‌هایی است که نیاز به کار مداوم دارند، مانند سیستم‌های پرداخت، سیستم‌های بیمارستانی و سیستم‌های کنترلی.

در دسترس بودن (Availability) علاوه بر مدت زمان بالا بودن سیستم، زمان قطعی سیستم را نیز در نظر می‌گیرد. این شاخص نشان می‌دهد که یک سیستم در مجموع چند درصد از اوقات می‌تواند کاربردهای موردنظر کاربران را برآورده کند. در دسترس بودن یک شاخص مهم برای سیستم‌هایی است که نیاز به پاسخگویی سریع به کاربران دارند، مانند وب‌سایت‌ها، فروشگاه‌های آنلاین و سیستم‌های CRM.

در استانداردهای بین‌المللی، میان شرکت‌های خدمات‌دهنده و مشتریان، قراردادی به نام SLA (سند Service Level Agreement) وجود دارد که استانداردهای خدماتی که کسب‌وکار موظف است به مشتری عرضه کند را تعریف می‌کند. در توافق‌نامهٔ SLA هاستینگ‌ها، آپ‌تایم به‌عنوان زمان تضمین‌شدۀ بالا بودن سخت‌افزار نسبت به عملکرد گذشتهٔ آن تعیین می‌شود. یعنی آن‌چه که در آینده رخ می‌دهد به‌طور قطع تضمین نمی‌شود.

در حالی که Availability خروجی نهایی برای کاربران را در نظر می‌گیرد. مدت زمان خرابی و تعمیر سرورها در آپ‌تایم نشان داده نمی‌شوند؛ اما در این مفهوم، زمان کار سیستم و هرگونه خرابی برنامه‌ریزی‌شده یا برنامه‌ریزی‌نشده‌ای که بر دسترسی به سیستم تأثیر می‌گذارد، در نظر گرفته می‌شود.

به طور کلی، آپتایم یک شاخص مهم برای سیستم‌هایی است که نیاز به کار مداوم دارند و در دسترس بودن یک شاخص مهم برای سیستم‌هایی است که نیاز به پاسخگویی سریع به کاربران دارند.

در برخی موارد، ممکن است هر دو شاخص مهم باشند. به عنوان مثال، یک فروشگاه آنلاین نیاز به آپتایم بالا برای اطمینان از اینکه کاربران می‌توانند همیشه به آن دسترسی داشته باشند، و همچنین نیاز به در دسترس بودن بالا برای اطمینان از اینکه کاربران می‌توانند به موقع به محصولات و خدمات مورد نیاز خود دسترسی داشته باشند، دارد.

در نهایت، تصمیم‌گیری در مورد اینکه کدام شاخص مهم‌تر است، به نوع سیستم و نیازهای کاربران آن بستگی دارد.

نحوۀ محاسبه آپتایم سرور چگونه است؟

برای محاسبه آپتایم سرور، باید زمان کل کارکرد سرور را بر زمان کل انتظاری کارکرد آن تقسیم کنیم. به عبارت دیگر، آپتایم سرور برابر است با:

آپتایم = (زمان کل کارکرد سرور) / (زمان کل انتظاری کارکرد سرور)

برای مثال، اگر یک سرور به مدت 8760 ساعت در سال کار کند و در مجموع 4 ساعت قطع شود، آپتایم آن برابر با 99.96 درصد خواهد بود.

آپتایم = (8760 - 4) / 8760 = 99.96

10 علت آپ‌تایم پایین

ضعف آپتایم می‌تواند منجر به خسارات مالی، از دست رفتن داده‌ها و نارضایتی کاربران شود. در این مقاله، به 10 علت ضعف آپتایم رایج دنیا می‌پردازیم.

1. طراحی و پیاده‌سازی ضعیف

طراحی و پیاده‌سازی ضعیف می‌تواند منجر به افزایش احتمال خرابی سیستم شود. استفاده از طراحی و پیاده‌سازی نامناسب می‌تواند منجر به مشکلاتی مانند عدم پایداری سیستم، عدم مقیاس‌پذیری سیستم و عدم انعطاف‌پذیری سیستم شود.

2. استفاده از تجهیزات و نرم‌افزارهای نامناسب

استفاده از تجهیزات و نرم‌افزارهای نامناسب می‌تواند منجر به افزایش احتمال خرابی سیستم شود. استفاده از تجهیزات و نرم‌افزارهای بی‌کیفیت یا قدیمی می‌تواند منجر به مشکلاتی مانند خرابی‌های سخت‌افزاری، مشکلات نرم‌افزاری و عدم عملکرد صحیح سیستم شود.

3. نگهداری و تعمیرات نامناسب

نگهداری و تعمیرات نامناسب می‌تواند منجر به افزایش احتمال خرابی سیستم شود. عدم اجرای برنامه‌های نگهداری و تعمیرات منظم می‌تواند منجر به تجمع مشکلات و خرابی‌های سیستم شود.

4. مشکلات امنیتی

مشکلات امنیتی می‌تواند منجر به خرابی سیستم شود. حملات سایبری می‌توانند منجر به سرقت اطلاعات، تخریب اطلاعات یا قطع دسترسی به سیستم شوند.

5. حوادث طبیعی

حوادث طبیعی مانند زلزله، سیل و طوفان می‌تواند منجر به خرابی سیستم شود. این حوادث می‌توانند منجر به آسیب‌های فیزیکی به تجهیزات و زیرساخت‌های سیستم شوند.

6. خطاهای انسانی

خطاهای انسانی می‌تواند منجر به خرابی سیستم شود. خطاهای انسانی مانند اشتباهات در پیکربندی سیستم، خطاهای در هنگام عملیات و خطاهای در هنگام نگهداری و تعمیرات می‌تواند منجر به خرابی سیستم شود.

7. خرابی‌های برنامه‌ریزی‌شده

خرابی‌های برنامه‌ریزی‌شده مانند برنامه‌های نگهداری و تعمیرات، به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری و تغییرات در زیرساخت‌ها می‌تواند منجر به قطع دسترسی به سیستم شود.

8. خرابی‌های غیرمنتظره

خرابی‌های غیرمنتظره مانند خرابی‌های سخت‌افزاری، مشکلات نرم‌افزاری و قطعی برق می‌تواند منجر به قطع دسترسی به سیستم شود.

9. عدم نظارت و هشداردهی

عدم نظارت و هشداردهی می‌تواند منجر به تأخیر در شناسایی و رفع مشکلات شود. عدم نظارت بر عملکرد سیستم می‌تواند منجر به خرابی سیستم بدون اطلاع قبلی شود.

10. عدم آمادگی برای حوادث

عدم آمادگی برای حوادث می‌تواند منجر به افزایش مدت زمان خرابی سیستم شود. عدم داشتن برنامه‌ای برای پاسخگویی به حوادث می‌تواند منجر به تأخیر در بازیابی سیستم شود.

پیش از وقوع فاجعه، به فکر مانیتورینگ آپتایم باشید. خرابی سیستم می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری به بار آورد. مانیتورینگ آپتایم به شما کمک می‌کند تا از بروز خرابی سیستم جلوگیری کنید یا در صورت بروز خرابی، آن را به سرعت شناسایی و رفع کنید.

برای مانیتورینگ آپتایم، از یک راهکار مانیتورینگ آپتایم حرفه‌ای استفاده کنید. راهکارهای مانیتورینگ آپتایم حرفه‌ای به شما کمک می‌کنند تا آپتایم سیستم خود را به‌طور دقیق و مداوم نظارت کنید و در صورت بروز هرگونه مشکلی، سریعاً مطلع شوید.